> Бөлүктүн менюсун көрсөткүлө

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ 

Бишкек шаары, 2002-жылдын 29-апрели N 76 

Бухгалтердик эсеп жөнүндө 

(КР 2008-жылдын 17-октябрындагы N 231, 2009-жылдын 15-июлундагы N 216, 2012-жылдын 18-майындагы N 56, 2013-жылдын 26-апрелиндеги N 61, 2013-жылдын 30-июлундагы N 178, 2015-жылдын 22-майындагы N 115, 2016-жылдын 5-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

Ушул Мыйзам Кыргыз Республикасында бухгалтердик эсепти уюштуруунун жана жүргүзүүнүн укуктук жана усулдук негиздерин белгилейт, бухгалтердик эсепти жана финансылык отчеттуулукту мамлекеттик жөнгө салуунун тартибин, бухгалтердик эсепти жана финансылык отчеттуулукту түзүүнү уюштурууну, жүргүзүүнү жүзөгө ашыруучу жактардын укуктары менен милдеттерин аныктайт.

I Глава 

Жалпы жоболор 

1-берене. Бухгалтердик эсеп жана анын усулдук негизи 

1. Бухгалтердик эсеп негизделген чечимдерди кабыл алуу үчүн кайсы бир субъект жөнүндө финансылык отчеттор аркылуу субъекттин (юридикалык жактын) активдери, милдеттенмелери, өздүк капиталы, кирешелери менен чыгашалары тууралу маалыматтарды каттоо, иштеп чыгуу жана берүү аркылуу аны жыйноо, өлчөө тутумун камтыйт.

2. ФОЭС боюнча Комитеттин фонду (Лондон шаары) тарабынан кабыл алган Финансылык отчеттун эл аралык стандарты (мындан ары - ФОЭС) менчигинин түрүнө карабастан, ачык кызыкчылыктын субъекттери үчүн Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулуучу бухгалтердик эсепти жүргүзүүнүн жана финансылык отчетту түзүүнүн бирдиктүү усулдук негизи болуп саналат.

Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн төмөнкүдөй болуп саналган субъект ачык кызыкчылыктын субъекттери деп түшүнүлөт:

- баалуу кагаздары фонд биржасынын листингине киргизилген эмитент;

- Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан лицензиялануучу банк же башка финансылык-кредиттик мекеме;

- инвестициялык фонд, камсыздандыруу компаниясы, мамлекеттик эмес пенсиялык фонд.

Эгерде ушул беренеде башкача каралбаса, менчигинин түрүнө карабастан ачык кызыкчылыктын субъекттерин кошпогондо, субъекттер үчүн Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулуучу финансылык отчетту түзүүнүн бирдиктүү усулдук негизи ФОЭС боюнча Комитеттин фонду (Лондон шаары) тарабынан кабыл алынган чакан жана орто ишкердиктин субъекттери үчүн финансылык отчеттун эл аралык стандарты (мындан ары - ЧОИ үчүн ФОЭС) болуп саналат.

2-1. Бухгалтерлердин эл аралык федерациясынын алдындагы Коомдук сектор үчүн финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттары боюнча кеңеш иштеп чыккан Коомдук сектор үчүн финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттары (мындан ары - КС ФОЭС) Кыргыз Республикасынын аймагында бюджеттик мекемелер колдонгон бухгалтердик эсепти жүргүзүүнүн жана финансылык отчеттуулукту түзүүнүн бирдиктүү усулдук негизи болуп саналат.

2-2. Чакан ишкердиктин субъекттери бухгалтердик эсепти жүргүзүүнү жана финансылык отчетту түзүүнү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген жөнөкөйлөштүрүлгөн эрежелерге ылайык жүзөгө ашырат.

Эсепке алуу саясатын бекиткен алардын жетекчи органдарынын чечими боюнча чакан жана орто ишкердиктин субъекттери ыктыярдуу негизде ФОЭСке же ЧОИ үчүн ФОЭСке ылайык финансылык отчетту түзүүгө укуктуу.

Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык ушундай деп аныкталган субъекттер кичи ишкердиктин субъекттери деп түшүнүлөт.

3. Банк ишинин жана финансылоонун исламдык принциптерине ылайык жүзөгө ашырылуучу мамилелер жаатында бухгалтердик эсепти жүргүзүүнүн жана финансылык отчеттуулукту түзүүнүн методикалык негизи болуп Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кабыл алынган исламдык финансылык институттар үчүн бухгалтердик эсептин стандарттары эсептелет.

(КР 2009-жылдын 15-июлундагы N 216, 2012-жылдын 18-майындагы N 56, 2013-жылдын 26-апрелиндеги N 61 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

2-берене. Бухгалтердик эсептин милдеттери 

Бухгалтердик эсептин негизги милдеттери:

- субъектилердин иш-аракеттери тууралу дайыма толук, так маалыматтарды түзүү жана финансылык отчеттуулукту ички жана тышкы пайдалануучуларга жеткирүү;

- финансылык отчеттуулукту ушул Мыйзамдын жана финансылык отчеттуулукту түзгөн учурда колдонуудагы ФОЭСтин талаптарына ылайык түзүү;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган отчеттуулуктун башка түрлөрүн түзүү үчүн маалыматтарды камсыз кылуу;

- чарбакер субъекттер операцияларды ишке ашыруу учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын сакташы үчүн контролдоо маалыматтарын камсыз кылуу болуп саналат.

2. Бухгалтердик эсеп тутумунда түзүлүүчү натыйжалар тууралу маалыматтардын ички пайдалануучулары субъекттердин жетекчилери, ага катышуучулар жана менчик ээлери болуп саналат.

Тышкы пайдалануучулар инвесторлорду, кредиторлорду, мамлекеттик органдарды кошо алганда, субъект жөнүндө финансылык маалыматты пайдаланууга кандайдыр бир муктаждыгы бар жактар болуп саналат.

3. Жогоруда көрсөтүлгөн милдеттерди аткаруу үчүн субъекттер:

бухгалтердик эсепти ФОЭСтин талаптарына ылайык жүргүзүүнү;

эсеп саясатын кабыл алууну жана аны ырааттуу аткарууну;

ички контролдоо тутумдарынын болушун жана анын иштешин камсыз кылууну жүзөгө ашырууга милдеттүү.

3-берене. Бухгалтердик эсепти жана финансылык отчеттуулукту жүргүзүүнүн принциптери 

1. Субъекттер бухгалтердик эсепти бухгалтердик эсептин счетунда кош жазуу аркылуу жүргүзүшөт.

2. Бухгалтердик эсеп тутумунда маалыматтарды чагылдырууда жана финансылык отчеттуулукту түзүүдө:

үзгүлтүксүздүк, түшүнүктүүлүк, жөндүүлүк, маанилүүлүк, ишенимдүүлүк, толуктук, бейтараптык, формасына карата маанисинин артыкчылыгы, этияттык салыштырмалуулук, туура берүүчүлүк негизги принциптери колдонулат.

Саналып өткөн принциптер ФОЭСте ЧОИ үчүн ФОЭС чагылдырылат жана стандарттардын жалпы жоболорун түшүндүрүү үчүн колдонулууга тийиш болгон айкын принциптер пайдаланылууга тийиш.

3. Бухгалтердик маалыматтын эсеби кошуп эсептөө принцибине негизделет, ага ылайык кирешелер катары иштелип табылгандар, ал эми чыгымдар жана зыяндар катары жумшалган чыгашалар таанылат (чагылдырылат).

(КР 2013-жылдын 26-апрелиндеги N 61 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 

4-берене. Бухгалтердик эсеп жөнүндө мыйзамдар 

1. Бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары субъекттерде бухгалтердик эсепти жүргүзүүнүн бирдиктүү укуктук жана усулдук негиздеринин тартибин белгилөөчү ушул Мыйзамдан, Кыргыз Республикасынын Президентинин Указдарынан, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомдорунан жана башка конкреттүү объекттерге карата колдонулуучу бухгалтердик эсептин жана финансылык отчеттуулуктун толук жана туура маалыматты түзүүнүн эрежесин аныктоочу башка ченемдик укуктук актылардан турат.

2. Бухгалтердик эсептин жана финансылык отчеттуулуктун маселелерине тиешелүү башка мыйзамдарда жана башка ченемдик укуктук актыларда камтылуучу ченемдер ушул Мыйзамга ылайык келиши керек. Ушул Мыйзамдын ченемдери менен башка мыйзамдарда камтылган бухгалтердик эсептин маселелерин жөнгө салуучу ченемдерде айырмачылыктар болгон учурда, ушул Мыйзам колдонулат.

(КР 2013-жылдын 26-апрелиндеги N 61 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 

5-берене. Ушул Мыйзамды колдонуу чөйрөсү 

1. Кыргыз Республикасынын аймагында иштеген бардык субъекттер, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аймагындагы чет өлкөлүк субъекттердин филиалдары менен өкүлчүлүктөрү бухгалтердик эсепти жана финансылык отчеттуулукту ушул Мыйзамга ылайык жүргүзүүгө милдеттүү.

1-1. Ушул Мыйзамдын жоболору банк ишинин жана финансылоонун исламдык принциптерине ылайык жүзөгө ашырылуучу мамилелер жаатында исламдык финансылык институттар үчүн бухгалтердик эсептин стандарттары менен жөнгө салынбаган бөлүгүндө колдонулат.

2. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын фондун кошпогондо, бюджеттик мекемелерде бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жана финансылык отчеттуулукту түзүүгө карата талаптар ушул Мыйзамга ылайык, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн ченемдик укуктук актылары менен аныкталат.

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын фонду боюнча бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жана финансылык отчеттуулукту түзүүгө карата талаптар Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин токтому менен аныкталат.

Караңыз: 

Бюджеттик мекемелерде бухгалтердик эсепти уюштуруу боюнча Жобо (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 16-майындагы N 224 токтому менен бекитилген) 

2-1. Банк ишинин жана финансылоонун исламдык принциптерине ылайык иш жүргүзүүчү уюмдарда бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жана финансылык отчеттуулукту түзүүгө талаптар исламдык финансылык институттар үчүн бухгалтердик эсептин стандарттарына ылайык аныкталат.

3. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкында, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан лицензиялануучу финансы-кредиттик мекемелерде жана коммерциялык банктарда бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жана финансылык отчеттуулук түзүүгө талаптар Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ченемдик укуктук актылары жана ушул Мыйзамга ылайык аныкталат.

Караңыз: 

Кыргыз Республикасынын Улуттук банк Башкармасынын 2004-жылдын 23-октябрындагы N 26/2 "Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынан лицензия алышкан коммерциялык банктардын жана финансы-кредиттик мекемелердин эсепке алуу саясатына карата талаптар жөнүндөгү" Жобону бекитүү тууралуу" токтому 

4. Салыктык эсепке алуу Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

(КР 2008-жылдын 17-октябрындагы N 231, 2009-жылдын 15-июлундагы N 216, 2016-жылдын 5-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

6-берене. Бухгалтердик эсепти мамлекеттик жөнгө салуу 

1. Кыргыз Республикасында бухгалтердик эсепке жалпы усулдук жетекчиликти камсыз кылууну Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар (мындан ары - ыйгарым укуктуу органдар) жүзөгө ашырат.

Мамлекеттик башкаруу органы катары ыйгарым укуктуу органдар республикада ФОЭС жана КС ФОЭС жүргүзүү боюнча бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүргүзөт жана алардын колдонулушун контролдоону жүзөгө ашырат.

2. Ыйгарым укуктуу органдар:

- ФОЭС боюнча Комитеттин фонду жана КС ФОЭС боюнча Кеңеш тарабынан кайрадан кабыл алынган стандарттарды жана аларга киргизилген өзгөртүүлөрдү жайылтуу үчүн шарттарды камсыз кылат;

- ФОЭС ЧОИ үчүн ФОЭС жана КС ФОЭС колдонуу боюнча кызыкдар уюмдар менен бирдикте усулдук сунуштарды иштеп чыгат;

- бухгалтердик эсепти уюштурууну жана жүргүзүүнү жөнгө салуучу ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгат жана бекитет;

- ФОЭС жана КС ФОЭС ылайык бухгалтердик эсеп жана финансылык отчеттуулук жаатында билим берүү программаларын иштеп чыгууга көмөк көрсөтөт;

- ыйгарым укуктуу органдар, Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары кабыл алган ченемдик укуктук актылардын, ошондой эле аларды колдонуу боюнча усулдук көрсөтмөлөрдүн мамлекеттик реестрин жүргүзөт;

- бухгалтердик эсепти жөнгө салуу маселелеринде тиешелүү мамлекеттик органдардын ишин координациялоону жүзөгө ашырат;

- Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын бухгалтердик эсеп жана финансылык отчеттуулук боюнча ченемдик актыларынын ФОЭС ЧОИ үчүн ФОЭС жана КС ФОЭС жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык келишин контролдоону жүзөгө ашырат;

- кесиптик коомдук уюмдар менен кызматташтыкты жүзөгө ашырат жана бухгалтердик эсеп тутумун өркүндөтүү максатында туруктуу консультацияларды өткөрүп турат;

- ушул мыйзамда, Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларында каралган башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

3. Бухгалтердик эсеп жана финансылык отчеттуулук жаатындагы кесиптик иш республиканын мамлекеттик органдары тарабынан лицензияланууга жана сертификацияланууга тийиш эмес.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы N 56, 2013-жылдын 26-апрелиндеги N 61 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

II Глава 

Бухгалтердик эсепти жүргүзүүнү уюштурууга талаптар 

7-берене. Бухгалтердик эсепти жүргүзүүнү уюштуруу тартиби 

1. Субъекттерде бухгалтердик эсепти уюштуруу, чарбалык операцияларды аткарууда мыйзамдарды сактоо, милдеттүү аудит жүргүзүүнү камсыз кылуу үчүн мыйзамда белгиленген учурларда жоопкерчиликти жетекчиси тартат, ал уюштуруу документтерине ылайык субъекттин атынан чыгууга укуктуу.

Субъекттин жетекчиси ички эсеп тутумун, отчеттуулукту жана контролду, чарбалык операцияларды контролдоо тартибин камсыз кылууга, тышкы пайдалануучулар үчүн финансылык отчет даярдоону, салык отчетторун жана башка финансы документтерин даярдоону, эсептөөлөрдүн өз учурунда болушун камсыз кылууга милдеттүү.

2. Субъекттерде бухгалтердик эсепти уюштуруу:

а) башкы бухгалтер же жетекчи ыйгарым укук берген башка адам жетекчилик кылган түзүмдүк бөлүм катары бухгалтердик кызмат түзүү;

б) штатка бухгалтердин кызматын киргизүү;

в) келишимдик негизде адистештирилген уюмдардын же адис-бухгалтердин кызматынан пайдалануу;

г) бухгалтердик эсепти субъекттин жетекчисинин жеке өзү жүргүзүшү аркылуу жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

3. Акча, товардык-материалдык жана башка баалуулуктарды кабыл алуу жана берүү үчүн негиз болуучу документтерге, субъекттин кредиттик жана расчеттук милдеттенмелерине, ошондой эле бухгалтердик отчеттор менен баланстарга жетекчи же ал аныктаган башка адамдар кол коюшат.

4. Айрым чарба операцияларын жүргүзүүнү ишке ашыруу боюнча субъекттин жетекчисинин жана башкы бухгалтердин же бухгалтердик эсепти жүргүзүүчү жактардын ортосунда ар кандай пикир келишпестиктер келип чыккан учурда, алар боюнча документтер мындай операцияларды ишке ашыруунун кесепеттери үчүн толук жоопкерчилик тарта турган субъекттин жетекчисинин жазуу жүзүндөгү уруксаты менен аткарууга кабыл алынышы мүмкүн.

8-берене. Бухгалтердик документтер 

1. Бухгалтердик эсепти каттоого жазуу үчүн операция жүргүзүү фактысы катталган баштапкы эсепке алуу документтери негиз болуп саналат. Баштапкы эсепке алуу документтери операция жасалган учурда, эгерде бул мүмкүн болбосо, операция аяктаар замат түзүлүүгө тийиш.

Бухгалтердик жазуулар кол менен кагазга жазуу аркылуу жана (же) эсепке алуунун компьютерлештирилген тутумунун жардамы менен жүргүзүлөт.

2. Баштапкы документтер төмөнкүдөй милдеттүү реквизиттерди:

документтин аталышын;

документти толтуруу күнүн жана ордун;

документ анын атынан (тапшыруусу боюнча) түзүлгөн субъекттин аталышын;

чарбалык операциянын мазмунун;

акчалай жана накталай түрдөгү чарбалык операцияларды өлчөгүчтөрдү;

чарбалык операцияларды жүргүзүүгө жана анын туура жол-жоболоштурулушуна жооптуу кызмат адамдарынын аты-жөндөрүн;

көрсөтүлгөн адамдардын койгон жеке колдорун камтууга тийиш.

Караңыз: 

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 30-мартындагы N 186 "N ОП-5 "Сатып алуу актысы" баштапкы эсепке алуу документинин типтүү бир түргө келтирилген формасын бекитүү жөнүндө" токтому 

3. Баштапкы эсепке алуу документтерин өз учурунда жана сапаттуу жол-жоболоштуруу, аларды бухгалтердик эсепте чагылдыруу үчүн белгиленген мөөнөттө берүү, ошондой эле алардагы маалыматтардын тууралыгы бул документтерди түзгөн жана ага кол койгон адамдар тарабынан камсыз кылынат.

4. Баштапкы эсепке алуу документтеринин негизинде чарбалык операциялар жөнүндө маалыматтарды иштеп чыгууну контролдоо жана иретке келтирүү үчүн топтомо эсепке алуу документтери (регистр) түзүлөт. Бухгалтердик эсептин маалыматтарын топтоону жүргүзүүчү регистрлеринин формаларын, бюджеттик мекемелерден башка, субъекттердин өзүлөрү иштеп чыгат жана бекитет. Мында ыйгарым укуктуу органдар сунуш кылган башка формалар да колдонулушу мүмкүн.

5. Бухгалтердик регистрлерде маалыматтардын туура чагылдырышы үчүн жоопкерчиликти аны түзгөн адам тартат.

6. Бухгалтердик эсептин регистрлеринин, ички отчеттуулук жана башка документтердин мазмуну коммерциялык сыр болуп саналат. Жетекчинин (субъекттин менчик ээсинин) уруксаты, сот жана прокуратуранын чечими болмоюнча, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка учурларда, бул документтердин мазмуну менен таанышууга эч кимдин укугу жок.

7. Текшерүүчүлөр, аудиторлор жана бухгалтердик эсептин регистрлеринде жана ички отчеттуулукта камтылган маалыматка кирүүгө мүмкүндүгү бар башка адамдар коммерциялык сырды сактоого милдеттүү. Аны элге тараткандык үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленгендей жоопкерчилик тартышат.

8. Баштапкы эсепке алуу документтери алгачкы тергөө, алдын ала тергөө жана прокуратура, сот, салык органдары тарабынан гана алардын токтомдорунун негизинде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык алынып коюлушу мүмкүн.

9. Субъекттин ыйгарым укуктуу кызмат адамы документтерди алып коюуну жүргүзгөн органдардын өкүлдөрүнүн катышуусу менен алардын көчүрмөсүн алууга укуктуу. Мында көчүрмөдө документтерди алып коюунун негизи жана күнү көрсөтүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы N 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 

9-берене. Активдерди жана милдеттенмелерди инвентаризациялоо 

Бухгалтердик эсептин жана финансылык отчеттуулуктун маалыматтарынын тууралыгы жана тактыгы активдер менен милдеттенмелерди инвентаризациялоонун жыйынтыктары боюнча ырасталат. Инвентаризациялоо жүргүзүү тартиби жана мөөнөтү субъекттердин эсеп саясатына ылайык жүргүзүлөт.

III Глава 

Финансылык отчеттуулук 

10-берене. Финансылык отчеттуулук жана ага жалпы талаптар 

1. Финансылык отчеттуулук - субъекттин финансылык абалы, ишинин натыйжалары жана финансылык абалындагы өзгөрүү жөнүндө маалымат берүү. Субъекттер ушул Мыйзамдын 1-беренесинде көрсөтүлгөн эрежелерге ылайык финансылык отчетту түзүүгө милдеттүү.

2. Эгерде Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде башкача каралбаса, анда финансылык отчеттуулуктун көрсөткүчтөрү улуттук валюта менен түзүлүүгө тийиш.

3. ФОЭС жана КС ФОЭС каралган учурларда субъекттер топтомо (бириктирилген) финансылык отчет түзүүгө милдеттүү.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы N 56, 2013-жылдын 26-апрелиндеги N 61 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

11-берене. Субъектти жоюудагы финансылык отчет 

1. (КР 2015-жылдын 22-майындагы N 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) 

2. (КР 2015-жылдын 22-майындагы N 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) 

3. Кредиторлор менен эсептешүү бүткөндөн кийин жоюучу комиссия (жоюучу) жоюу балансын түзүп, ага комиссиянын төрагасы жана жоюу комиссиянын чечими менен аныкталуучу бухгалтердик эсептин жүргүзүшүнө жооптуу адам кол коет жана юридикалык жакты жоюу жөнүндө чечим кабыл алган мүлк ээсинин юридикалык жагы же органы тарабынан бекитилет.

Жоюу балансын түзүүдө активдер, милдеттенмелер, капитал жана башка көрсөткүчтөр жөнүндө маалыматтар рынок наркы боюнча, башкача айтканда, объектти сатуунун натыйжасында алынышы мүмкүн болгон акчалай каражаттардын суммасында бааланууга тийиш.

4. Субъектти анын кудуретсиздигинин (банкрот болушунун) натыйжасында жоюуда активдердин калдыктарын жана субъекттин милдеттенмелерин тиешелүү документтер менен тастыктоо аркылуу жоюу балансы түзүлөт, ага администратор кол коет жана өзүнүн иши жөнүндөгү отчет менен бирге сотко жана (же) кредиторлордун чогулушуна берилет.

5. Банкроттук жана (же) жоюлуу процессинде болгон субъекттин бухгалтердик эсебин жүргүзүүдө Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында белгиленген талаптар эске алынат.

(КР 2013-жылдын 30-июлундагы N 178, 2015-жылдын 22-майындагы N 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

12-берене. Финансылык отчеттуулуктун даректери жана берүү мөөнөттөрү 

1. Бюджеттик мекемелерден башка бардык субъекттер уюштуруучуларга, катышуучуларга же менчик ээлерине финансылык отчет беришет.

2. Аткаруу бийлигинин башка мамлекеттик органдарына, банктарга жана башка пайдалануучуларга финансылык отчеттуулук Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык берилет. Субъекттер белгиленген даректер боюнча бир нускадан акысыз финансылык отчеттуулук берүүгө милдеттүү.

3. Бюджеттик мекемелерден башка субъекттер отчеттук жыл бүткөндө, эгерде Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында башкача каралбаса, 60 күндүн ичинде жылдык финансылык отчет берүүгө милдеттүү. Берилген жылдык финансылык отчеттуулук Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилиши керек.

4. Бюджеттик мекемелер жогору турган органга жана (же) бюджет каражаттарынын башка тескөөчүсүнө алар белгилеген мөөнөттө утурумдук жана жылдык отчет беришет.

5. Финансылык отчеттуулук кагаз жүзүндө берилет. Финансылык отчеттуулуктун көчүрмөлөрү техникалык мүмкүнчүлүктөр болгондо жана тиешелүү органдын суроо-талабынын негизинде субъект отчеттук маалыматты дискет же башка электрондук түрдө бериши мүмкүн.

6. Субъекттин финансылык отчет берген күнү анын почталык жөнөтүү датасы же пайдалануучуга иш жүзүндө берген датасы боюнча аныкталат. Эгерде финансылык отчет берген дата жумуш эмес күнгө (дем алышка) туура келип калса, анда отчет берген мөөнөт ал күндөн кийинки биринчи жумуш күнүнөн баштап эсептелет.

13-берене. Отчеттук жыл 

1. Бардык субъекттер үчүн календардык жылдын 1-январынан 31-декабрына чейинки мезгили отчеттук жыл деп эсептелет.

Кайрадан түзүлгөн субъект, болбосо өзгөртүлүп түзүлгөн субъект үчүн биринчи отчеттук жыл болуп, анын мамлекеттик каттоодон өткөн күнүнөн баштап 31-декабрга чейинки мезгил эсептелет, ал эми 1-октябрдан кийин кайрадан түзүлгөн субъект үчүн (бюджеттик мекемелерден башка) мамлекеттик каттоодон өткөн күндөн баштап кийинки жылдын 31-декабрын кошуп алганга чейинки мезгил эсептелет.

2. Кайрадан түзүлгөн субъектти мамлекеттик каттоого алган датага чейинки жүргүзүлгөн чарбалык иштердин фактылары жөнүндөгү маалыматтар анын биринчи отчеттук жылы үчүн финансылык отчетуна кошулат.

14-берене. Финансылык отчеттуулукту жарыялоо 

1. Бюджеттик мекемелерден башка, Кыргыз Республикасынын субъекттери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык отчеттук жыл бүткөндөн кийин 90 күндүн ичинде, бирок 1-июндан кечиктирбестен өздөрүнүн финансылык отчетун жарыялашат.

2. Субъекттер, 1-пунктта көрсөтүлгөн, жылдык финансылык отчетун көз карандысыз жеке аудиторлор жана (же) аудитордук уюмдар андагы берилген маалыматтардын ишенимдүүлүгүн (анын ФОЭСке туура келишин) тастыктагандан кийин жана акционерлердин жыл сайын болуучу чогулушу жылдык балансты жана кирешелер менен чыгымдар жөнүндө отчетту бекиткенден кийин жарыялайт. Аудитордук корутунду жарыялануучу финансылык отчеттун курамына камтылат.

3. Кыргыз Республикасынын мыйзамдары боюнча мамлекеттик сырга тиешелүү болгон көрсөткүчтөрдү камтыган финансылык отчет көрсөтүлгөн мыйзамдын талаптарын эске алуу менен берилет.

4. Финансылык отчетту жарыялоо тартиби, ошондой эле анын көлөмү ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы N 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 

15-берене. Бухгалтердик эсеп документтерин сактоо 

1. Субъекттер баштапкы эсепке алуу документтерин, бухгалтердик эсеп регистрлерин, бухгалтердик эсептин жумушчу план-счетторун, финансылык отчетторду жана башка эсептик саясат документтерин кагаз жүзүндө же эсепке алуунун компьютерлештирилген тутумдарында мамлекеттик архив иши жөнүндө мыйзамда, ошондой эле Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында белгиленген сактоо тартибине жана мөөнөтүнө ылайык мөөнөттүн ичинде сактоого милдеттүү.

2. Эсепке алуу документтерин, бухгалтердик эсеп регистрлерин жана финансылык отчетторду сактоону уюштурууга субъекттин жетекчиси жооптуу болот.

IV Глава 

Корутунду жоболор 

16-берене. Кыргыз Республикасынын бухгалтердик эсеп жөнүндө мыйзамдарын бузгандык үчүн жоопкерчилик 

Субъекттердин жетекчилери ушул мыйзамда белгиленген тартипте бухгалтердик эсепти жүргүзүүдөн баш тарткан, финансылык отчетту бурмалаган учурларда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартылат.

Бухгалтердик эсеп жөнүндөгү мыйзамдарды бузгандык үчүн жоопкерчиликти КР Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинен жана КР Кылмыш-жаза кодексинен караңыз 

17-берене. Ушул Мыйзамды колдонууга киргизүү жөнүндө 

1. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн баштап күчүнө кирет.

"Эркин Тоо" газетасынын 2002-жылдын 8-майында N 35 жарыяланды 

2. ФОЭСти милдеттүү түрдө колдонуу жөнүндө ушул Мыйзамдын ченемдери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен графикке ылайык ФОЭСке өткөн юридикалык жактарга жайылтылат.

3. Ушул Мыйзам күчүнө киргенге чейин чыгарылган бухгалтердик эсеп боюнча ченемдик актылардын ага карама-каршы келбеген бөлүктөрү колдонула берет.

4. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы:

- өз чечимдерин ушул Мыйзамга ылайык келтиришсин;

- Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирүү боюнча сунуш даярдашсын жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна беришсин.

 

Кыргыз Республикасынын Президенти 

  

А.Акаев 

  

  

  

2002-жылдын 2-апрелинде 

  

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйыны тарабынан кабыл алынган