Улуттук банктын жетекчилеринин жарандарды кабыл алуу графиги


Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын Коомдук кабылдамасынын иш алып баруусу  

 

2016-жылы Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын Борбордук аппаратында (мындан ары Улуттук банк) сыяктуу эле, областтык башкармалыктарында жана Баткен областындагы өкүлчүлүгүндө Коомдук кабылдама жүргүзгөн иштин алкагында калк менен Улуттук банктын өз ара иш алып баруусун камсыз кылуу боюнча ишин уланткан.  

Улуттук банктын компетенциясына кирген маселелер боюнча калкты маалымдоо жана аларга тиешелүү консультацияларды берүү, ошондой эле банк чөйрөсүнө тиешелүү маселелер боюнча банктын жетекчилиги жана адистери менен жарандардын жолугушуусун уюштуруу, жарандардын кат жүзүндөгү өтүнүч каттары жана оозеки кайрылуулары менен иш алып баруу Коомдук кабылдаманын иши болуп саналат. 

 

Кат жүзүндөгү кайрылуулар менен иш алып баруу  

 

Улуттук банктын дарегине 2016-жылы бардыгы болуп 1146 кат жүзүндөгү кайрылуу, анын ичинде областтык башкармалыктарга 415 кайрылуу келип түшкөн. Улуттук банкка отчеттук жыл ичинде келип түшкөн кат жүзүндөгү кайрылуулардын негизги бөлүгүн кыргыз сомуна карата чет өлкө валюталарынын эсептик курстары, кайра каржылоо чени, инфляциянын көрсөткүчтөрү, коммерциялык банктарда аманаттар боюнча пайыздарды төлөө, коммерциялык банктарда жана микрокредиттик уюмдарда проблемалуу кредиттер, банктык эмес мекемелердин иши, ошондой эле башка маселелер түзгөн. Өтүнүч ээлерине Улуттук банк тарабынан жооптор жөнөтүлгөн.  

 

Оозеки кайрылуулар менен иш алып баруу  

 

Борбордук аппараттын жана Улуттук банктын областтык башкармалыктарынын коомдук кабылдамасына жума сайын 200 ашуун оозеки кайрылуу келип турган. Улуттук банктын дарегине отчеттук мезгил ичинде 10 000 көп оозеки кайрылуу келип түшкөн. Жарандардын кайрылуулары негизинен, Улуттук банктын ишине тиешелүү маселелер боюнча кайсыл бир оперативдүү маалыматты берүү жөнүндө өтүнүчтү камтыйт, алсак: 

- Улуттук банк тарабынан белгиленген чет өлкө валюталарынын эсептик чени жана эсептик курсу боюнча маалыматтарды берүү;  

- расмий веб-сайттын тигил же бул бөлүк боюнча маалыматтарды пайдалануу жагында консультациялар;  

- төлөм системаларынын иши боюнча маалыматтар;  

- эскилиги жеткен банкнотторду алмаштыруу тартиби жөнүндө

- жеке адамдарга жана юридикалык жактарга өлчөнгөн алтын куймаларды сатуу тартиби жөнүндө

- нумизматикалык баалуулуктарды сатуу тартиби жөнүндө

- чет өлкө валюталарын алмаштыруу жөнүндө, анын ичинде алмашуу пункттарында жана коммерциялык банктарда эскилиги жеткен, айрыкча аларды алмаштырууга мүмкүн болбогон чет өлкө валюталарын алмаштыруу боюнча; 

- кредиттөө, анын ичинде ипотекалык кредиттөө боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштаган коммерциялык банктар тууралуу; 

- алмашуу бюрону, микрокредиттик компанияларды, микрокредиттик агенттиктерди ачуу тууралуу;  

- Улуттук банк тарабынан расмий басылмаларында жарыяланган маалыматтарды берүү жөнүндө

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, Улуттук банк жарандарга тигил же бул коммерциялык банктын кызмат көрсөтүүлөрүн тандоо боюнча тике же кыйыр сунуш-көрсөтмөлөрдү берүүгө укугу жок. Ушуга байланыштуу, Улуттук банк жарандардын кредиттерди алуу шарттары жана мүмкүнчүлүктөрү тууралуу кеңири маалыматты өз алдынча алуу үчүн түздөн-түз коммерциялык банктарга же микрофинансылык уюмдарга кайрылууну сунуш кылат. Коммерциялык банктарды тандоодо Улуттук банк алардын финансылык отчетун жана коммерциялык банктар тарабынан жалпыга маалымдоо каражаттарында чейрек сайын жарыяланып туруучу экономикалык ченемдерди аткарылышы тууралуу маалыматты, ошондой эле жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыялоолорду пайдаланууну сунуштайт. 

Коммерциялык банктар тарабынан сунушталуучу кызмат көрсөтүүлөргө тарифтердин ачык-айкындуулугун жогорулатуу максатында, Улуттук банк чейрек сайын расмий веб-сайтында коммерциялык банктардын тарифтери тууралуу маалыматты жайгаштырат. Кыргыз Республикасынын аймагында иш алып барган, ай сайын жаңыланып турган коммерциялык банктардын тизмеси жана микрофинансылык мекемелердин реестри Улуттук банктын веб-сайтында www.nbkr.kg дареги боюнча “Банктын функциялары” бөлүгүнүн, “Банк тутуму” жана “Банктык эмес финансы мекемелер” бөлүкчөсүндө кыргыз, орус жана англис тилдеринде жайгаштырылган. 

Мындан тышкары, Улуттук банк туруктуу негизде улуттук валютада кемчилиги бар банкноталарды жана кемтилген монеталарды алмаштырып келет. Сомго аярлуу мамиле жасабагандыктан, тытылган, бүктөлгөн, кирдеген банкнотторду кездештүрүүгө болот, ошондой эле банкнотага телефон номерлерди, жарнамалык билдирүүлөрдү ж.б. жазган учурлар сыяктуу акчаны атайлап эле жаратпай салган учурлар да кездешүүдө. Ушуга байланыштуу Улуттук банк калк арасында улуттук валютага аяр мамиле жасоо зарылчылыгы жөнүндө түшүндүрмө иштерин жүргүзүп келүүдө, анткени акчанын тышкы абалы материалдын сапатынан, климаттык шарттардан гана эмес, калктын өз улуттук валютасына болгон мамилесинен, акчаны пайдалануу маданиятынан көз каранды.  

 

Башка түшүндүрмө иштер 

 

2016-жыл ичинде Улуттук банктын областтык башкармалыктарында студенттер жана мектеп окуучулары үчүн лекциялар өткөрүлгөн: 

· Ош областтык башкармалыктарында жогорку жана орто билим берүү  

мекемесинин студенттери үчүн “Кыргыз Республикасынын акча-кредит саясаты  

жана улуттук валютанын өнүгүү баскычтары”, “Улуттук валютанын коргоо  

белгилери”, “Эскилиги жеткен банкнотторду жарактуу банкнотторго алмаштыруу  

тартиби жөнүндө”, “Финансы-кредит мекемелеринин ишине көзөмөлдүктө жөнгө  

салуу” сыяктуу темаларга лекция өткөрүлгөн.  

· Улуттук банктын Баткен областтык өкүлчүлүгүндө доллар түрүндө ипотекалык кредиттерди конвертациялоо, конвертациялоону жүргүзүү контролдугу, карыз алуучулар менен түптөлгөн жагдайлар маселеси боюнча коммерциялык банктардын филиалдарынын жетекчилери менен кеңешме өткөрүлгөн.  

· Ысык-Көл областтык башкармалыгы тарабынан Каракол шаарынын коммерциялык банктарынын филиалдарынын касса кызматкерлери үчүн “Финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоо жана керектөөчүлөрдүн кайрылууларын кароо тартибине карата минималдуу талаптар” темасында семинар өткөрүлгөн.  

· Талас жана Нарын областтык башкармалыктарында жеке ишкерлер, жогорку жана орто билим берүү мекемесинин студенттери үчүн “Финансылык сабаттуулук” темасында лекциялар өткөрүлгөн. Лекция учурунда Улуттук банктын негизги максаттарын жана милдеттерин ачып көрсөтүүгө, финансылык пландаштыруу көндүмүнө ээ болууга, нак акча каражаттарын жүгүртүү тартибине, топтолгон акчанын ролуна, банктык төлөм кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө түшүнүккө, кредиттөө жол-жоболоруна жана карыз алуучунун төлөө жөндөмдүүлүгүнө, кредитордун жана карыз алуучунун укугуна, милдеттерине, ошондой эле башка маселелерге өзгөчө көңүл бурулган. 

2016-жылы жогорку жана орто билим берүү мекемесинин студенттери жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрү үчүн Улуттук банктын музейине экскурсия уюштурулган. Экскурсанттарга акчанын тарыхы, Улуттук банк тарабынан чыгарылган коллекциялык монеталар, өлчөнгөн алтын куймалар, нумизматикалык продукттар, ошондой эле улуттук валютада банкноттордун жана монеталардын коргоо белгилери жөнүндө маалымат берилген. 

Улуттук банктын музейинде кыргыз сомунун өнүгүү баскычтарын чагылдыруучу ар башка мезгилдерде чыгарылган банкноттордун жана монеталардын эскиздери жана үлгүлөрү орун алган. Байыркы замандан тартып ушул күнгө чейинки Кыргызстандын аймагында табылган монета кенчиси, ошондой эле музейде даярдоонун ар түрдүү технологиясына жана өзгөчө дизайнга ээ коллекциялык алтын жана күмүш монеталар да орун алган.  

2016-жылы калктын финансылык сабаттуулугун жогорулатуу максатында Улуттук банктын расмий сайтынын колдонуудагы бөлүктөрүндө сунушталган маалыматты кеңейтүү жана жаңы бөлүкчөлөрдү түзүү боюнча иш улантылган. Алсак, мисалы: “Төлөм системасы” бөлүгүндө “Төлөм системасынын жана төлөм уюмдарынын операторлору” бөлүкчөсү түзүлгөн, анда эки шилтеме бар: “Төлөм системаларынын операторлоруна берилген лицензиялардын реестри” жана “Төлөм уюмдарына берилген лицензиялардын реестри”.  

Улуттук банктын расмий сайтынын жаңы дизайнын иштеп чыгуу боюнча жүргүзүлгөн иштин алкагында “Коомдук кызмат көрсөтүүлөр” бөлүгүнө “Нумизматикалык музей” (виртуалдык тур) бөлүкчөсү жайгаштырылган, анда Кыргызстандын аймагында байыркы замандан ушул күнгө чейинки колдонулуп келген ар түрдүү акча белгилери сунушталган. Бул өлкөнүн акча жүгүртүлүшүнүн тарыхына көз чаптырууга мүмкүндүк берет. Ошондой эле “Банк жөнүндө” бөлүгүндө “Улуттук банктын сүрөт галереясы” бөлүкчөсү түзүлгөн, мында Улуттук банктын Көркөм фондусунун коллекцияларынан сүрөттөр жайгаштырылып турат.  

Ошондой эле Улуттук банкта китепкана иштейт, ага илимий кызматкерлерге, лицейлердин окуучуларына, орто атайы жана жогорку жайлардын студенттерине (студенттик билети же зачеттук китепчеси болгон шартта) жумасына эки жолу шейшемби саат 8:30 - 12:00 чейин жана бейшемби саат 13:00 - 17:30 чейин кирүү мүмкүнчүлүгү берилген.